Home      E-tiedsjrif      column
 

 

Troere

Doa weëd miech jet jetroerd. Vier mósse oeskieke dat vier van alle troeriegheet nog kanne laache. Neëver alle krigge, alle doeë en alle auwerdom kunt óch nog ins d'r doeëd van d'r Wim Ploum, vrunk in d'r sjtried vuur e richtieg plat. Vanaaf dat d'r Wim als tsikkerteer van d'r vasteloavendsverain is jesjtopd vinge ze jinne mieë deë alles noakiekt of 't wal jód jesjrève is. Mit jans vöal dom feëlere als gevolg.

D'r Wim woar d'r zoon van d'r Friets Ploum en alzo va kinks aaf aa jroeës jetrókke mit plat en alles wat doamit tse maache hauw. Adieë Wim, iech hof dat 't diech óch in 't heinoamoals jód bliet joa.

Paul Weële, Kirchroa


Jlaas

Doa jieëft 't van die lu die ummer alles vol zon en jouw zin kanne betrachte. Doa huur iech mieëtstens bij. Mar dizze roebel nit. De europeesje wale ligke miech sjwoar óp d'r maach. Ze hant beloefd en beloafd en nuus is doavan oeskómme. Ze zate mieë werk, wat kroge vier? Inne bankecrisis, sjulde en inne hoof werkloze. Ze zate mieë veiligheid en wat kroge vier? D'r inne krig is nog nit aafjelofe, kunt d'r nieëkste en deë letste kunt ummer kótterbij. Ze zate nog mieë demokratie (den vier ja al zoeë vöal) en wat kroge vier? E Eeuopeesj parlement dat mit Amerika jet an 't fiesternölle is woa jinne besser va weëd óp de jroeëse concerns noa, die alle werk noa China sjikke en blieve sjikke. Mar wents te teëje Europa bis en dat öffentlieg lieëts hure, dan bis te reëts en besjrenkd. Iech bin jraad links en jans aofe, mar jinne hat miech jet tse beie.

Paul Weële, Kirchroa


Crisis

Doa is inne crisis in de bucherwelt. Uvveral woa iech kom klage de jesjefslu dat ’t wirklieg nit mieë jeet, dat jet mós passere. Tsejeliechertsiet is jinne van hön jereed um óch mar jet tse investere, sjlimmer nog, ze zage jeweun: los die bucher mar doa, iech han jenóg. Va advertere wille ze nog winniejer wisse.

En jazicher, iech bin d’r letste deë zeët dat jinne crisis is, mar went de bucherjesjefter jing bucher mieë wille, woa mós me ze dan jon zukke? Dan drieve ze doch als ’t ware de kónde noa ’t internet en sjlimmer nog óch de prodoetsente, den woarum zouwe vier duur oes-jave maache went ’t óch billieg kan?

’t Antwoad is ejentlieg jans ainfach: wail vier sjun bucher wille maache en die kómme jeweun nit oes d’r computer.

Jeluklieg hant vier ee paar oesname. Doa mósse vier ’t dan mit doeë de kómmende joare en ee dink kan iech uuch verzichere: doa dunt vier ’t óch mit.

Kirchroa, Paul Weële

 
Goltziuspenning 2014

Wents te als sjtieftoeng noa 17 joar wirke inne pries kries, dan kans te als besjtuur dinke: hant vier doch jód jedoa. En zoeë veult ’t óch.

74 Bucher in ’t plat en 16 LiLiLi-daag hinger d’r ruk, zemplieje LiLiLi-oavend, prezentatsiejoeën, bibliotheekbezuk, óptridde en vertreënoenge. En in die joare zunt vier drei moal jenomineerd jeweë vuur d’r Limburg Cultuurpries, alzo zoeë jans ónópjevalle woar ’t noen óch werm nit.

Wem vier jeer wille bedanke vuur d’r erfolg óch van d’r LiLiLi-daag en de LiLiLi anziech zunt: de vrijwilligers die ’t allemoal mit meujelieg maache, de sjrievere, toneelveraine, zengere, artieste, kuunsler, Veldeke, Bureau Streektaal, Huis voor de Kunsten, de provins, de jemeendes, de lu die ós al die joare jesjteund en jesjterkd en bezoeëd hant.

En natuurlieg wille vier óch de Vrienden van het Limburgs Museum bedanke en de jury (Provins, Historisch Centrum Limburg, LGOG, Limburgs Museum, Vrienden van het Limburgs Museum).

Vuur ós allemoal is deë pries en nog vöal mieë, vuur ós sjproach en ós koeltoer.

Kirchroa, Paul Weële
 

 
Va links noa reëts: Bertie Bemelmans, Luis Oliveira, Paul Weelen en Noël Lebens
 
Vrugjoar

Zelde ezoeëvöal kraf en ópsjwoeng jezieë wie noen. Wat nit allemoal an ’t broeze is, an ’t ziech jereed lofe um mi tinne paaf oes ing flesj tse kanne knalle. En dat in ing tsiet woa jidderinne alling mar kalt uvver krig, uvver ieëlend, uvver krisis en lieje.

Dat letste zient vier natuurlieg óch. Dat sjtaart ós als ’t ware in ’t jezich, me kan evver de vroag oes d’r maat nit aafsjloa. Vier hant ee jesjef en dat mós drieëne en alzo drieënt ‘t.

De vasteloavend woar misjien wal ing aafbildoeng doavan. Iech han winniejer lu óppen sjtroas jezieë, evver die doa woare, die hole nit alling mar poal, die jove ziech mit alles wat ze hauwe en dat woar ing vräud um tse zieë.

Ónger ’t motto: joenke kanne vier allemoal ummer nog, junt vier d’r nuie wirksezóng in.

Iech wunsj uuch jenauw ezoeëvöal kraf.

Kirchroa, Paul Weële

 
Pauw & Witteman

Ópins jeet alles jans flot. D’r inne noa d’r angere hingt an ‘t heur en vroagt diech vroage woa-ts te koalieg ee antwoad óp wits en doe huits diech ezoeë jód en zoeë sjlim wie ’t jeet d’roes. En ’t floept diech. Doe bis waal an d’r sjloes van d’r daag ram óp van de nerve.

De tsiedónk, blaar, d'r adio en d’r tillevies vroage um andach en die junt jeweun d’rvan oes dat-s te sjtees tse wade óp jenauw deë tilllefoon van hön. Alsof-s te nuus angesj tse doeë has.

’t Jong natuurlieg um dat bóch Eerherstel voor broeder Andreas en dokter Verstraelen. En zoeë zies te wie inne behai jemaad weëd dat jidderinne noa ’t jesjef sjneurt um ziech dat bóch aa tse sjaffe.

En dan de vroag: junt vier noa Pauw & Witteman? En d’r sjloes woar: Nè, dat dunt vier nit. Den dan jeet alle andach werm noa d’r behai d’rumhin en nit noa wat ’t bóch tse zage hat. Jeluklieg zunt vier nit doa jeweë, den ’t bóch deet zie werk jans vanzelver. Noen bliet de vroag: wienieë weëd ins zoene behai jemaad um ee bóch in 't plat?

Kirchroa Paul Weële

 
Alles kunt jód

Effe rouw, dat woar d’r plaan jeweë bij de tsiet rónk d’r ieësjte jannewaar.

Dat is evver nit richtieg d’rvan kómme. De welt van de bucher is ezoeë in beweëjoeng dat jiddere daag ’t joar ópnui liecht tse bejinne. Jesjef óp, jesjef tsouw, bóch jeet durch, bóch jete nit durch, d’r inne sjriever kriet jouw zin d’rvan, d’r angere sjleëte. En vier hange ee bies-je zoeë d’rtusje-n in en mósse mit alles veëdieg weëde.

Vier weëde óch mit alles veëdieg en de ietsjte bucher sjtunt alwerm jeplaand. Alzo losse vier d’r kop nit hange en dinke jeweun dat alles jód kunt.

D’r Paul Weële

Kirchroa 3 fibberwaar 2014

 
 
Komiesj

't Woar ee komiesj joar. Sjlimmer nog, 't is nog ummer ee komiesj joar, woa in de ing komiesje zaach nog nit is jedoa of de anger zaach deent ziech aa.

Zoeë han iech mit sjpas 't clipje jemaad bij 't lidsje Hohoho ruft d'r krisman, van de Wainachte vuur Kika-CD. Iech han 'm jeborechd vuur de kriswunsje en lu losse miech wisse dat ze ziech draa ópreje deë clip aajeboane tse krieje. Doa verdeent doch jinne inne roeë tsents aa en normaal lu zouwe jeweun nit kieke. Mar nè, ze mósse miech druvver sjrieve. Komiesj doch.

Zoeë hant vier óch mar éé LiLiLi-bóch kanne maache, wail vier jans ainfach 't jeld nit bijenee krient d'rvuur. Dan bliecht dat me d'r LiLiLi-daag wiechriejer vingt dan ee LiLiLi-bóch. Woa 't ee oane 't angert doch nit kan besjtoa. Komiesj doch.

Komiesj is óch 't jeveul dat vier hant uvver 't nieëks joar. 't Jeet erbermlieg sjleët in de bucherbranche, mar vier zient inne vuuroes-jank ziech aaftseechene. Hofnoeng, zin drin. De allerbetste wunsje vuur 2014!

Paul Weële, Kirchroa


Tsinterkloas

Woa me inne haibel uvver kan maache in tsiete dat haibel uvver wiechtieje zaache nuedieg is.

Wie kunt ’t dat lu lever bij inne anonieme webshop junt jelde wie in ee jesjef woa lu van vleesj en blód ze kanne helpe, tse woad sjtoa en advisere? Bij miene pap in ’t jesjef kómme nog jiddere daag lu die urjens uvver besjeed wille wisse en vroage wat ze besser kanne doeë of woa ze nog ing hulp vuur jet kanne krieje? Alzo auw lu hant dat nog.

Iech han floep vuur de welt die kómme jeet. Woa ze lever inne robot lu mit ing behingeroeng losse helpe wie inne miensj d’r angere.

Iech wil janit wisse van ing welt die nit ins mieë d’r noaber kent en ‘m tsing joar doeëd in zieng wuenoeng lieët legke.

Kirchroa, Paul Weële

 
LiLiLi-daag 2
I Remung woar ’t druk. Dat hant vier jewest. Vier hant ós de bee plat jelofe en d’r ruk króm jewirkd, mar vier hant ’t óch werm mit vöal vräud jedoa. Kanse famillieëts woare doa van opa bis klingkink en allenäu um ’t plat nog tse kanne hure. Kinger sjwerve oes en kómme mit hel G tseruk. Alling ezoene daag lieët hön wisse woa ze ejentlieg vandan kómme. Wie pienglieg dat is, ’t is waal woar.
De vrauwlu die óp dizze momang in ’t plat zinge, die zunt klasse. Ze hant allemoal eje tekste en inne eje kiek óp ’t leëve en ’t plat woa in ze zinge. En ze hant modern melodieje um dat oes tse drage. Klasse.
Dank an alle lu die oes vrije wil hant mitjehólpe. Bis nieëks joar,
Paul Weële, Kirchroa
 
LiLiLi-daag

Nog ing wèch, dan is d’r 16e LiLiLi-daag óch alwerm aafjelofe. An ing zie woar ’t jans lestieg dis joar. Heële wool nit mieë mitdoeë en vier vónge ’t jraad zoeë sjun. I Remung wole ze jeer mitdoeë, mar doa hant ze koalieg jeld um ós tse sjteune. De ECI hat al probleme jenóg, sjteet döks jenóg in de tsiedónke. En dan kalle vier nog nit uvver crisis, deë maat dat ’t lestiejer weëd um vuur d’r LiLiLi-daag óp ing jouw maneer reklaam tse maache.

An de anger zie woar ’t ainfach. Inne projram inee zetse mit ezoeë vöal lu die ziech óp de ing of anger maneer vuur ’t plat izetse is tsemlieg ainfach. Jidderinne wilt mitdoeë en ziech tseje en losse hure en dat is jun.

Noen bliet dan de vroag wie vöal lu nog wirklieg óp ezoeë evenement aafkómme, wievöal lu wille nog an koeltoer doeë, went de welt van die koeltoer winnieg wilt aafwisse. Vier zalle ’t nieëkste wèch wisse,

Kirchroa, d’r Paul Weële

 
Kirchroa jeet plat? Kirchroa jong ram plat!

Wiezoeë, ’t plat leëft nit? Weë dinkt dat ós plat oes-jesjtórve is, deë woar aafjelofe zóndieg nit i Kirchroa! Mar leefs 150 sjrievere, moezieker, toneelsjpillere en anger lu hant ós losse jenisse van ós moddersjproach. Doezende lu woare óp de bee um in 14 versjiedene lokale de klanke va waal 10 versjillende dialekte oes Kirchroa en umsjtrich tse sjnoeve. In alle lokale woare de sjteul jód bezatse en óp d’r Maat woare de terasse bomvól. Hei inne klinge rukblik óp de dreide kier Kirchroa Jeet Plat:

 

-          ’t mieëtste woar in ’t Kirchröadsj Plat, mar óch hoeëte vier Waubichs, Heëlensj, Völser, Badeberjer, Julpener, Ieëpens, Nutter en Sjeter (Sjaesberg) Plat;

-          Óp de terasse óp d’r Maat hant de lu ziech ammezeerd mit auw lidsjer in ’t Kirchröadsj Plat, die DJ Rainier Eggen va Radio/TV Parksjtad drieënet. De lu zingete va hatse mit en ezoeëjaar vroaget inne intselne noa d’r mikrofoon um e lidsje tse zinge;

-          In Sjtub, ’t aod poskantoer, treënete in e “oesverkaod” hoes e paar toneelsjpillere óp, die de lu hant losse laache. ’t Tamara Hodzelmans en d’r Jean Lejeune hant ezoeëjaar mit ós Plat i bed jeleëje;

-          Óp de Hoofsjtroas hat ing wieëtsjaf ezoeëjaar de geluidsinstallatie noa boese braad, wail ’t weer zoeë sjun woar, dat ze de lu óp de terasse óch jet wole mitjeëve van ós moddersjproach;

-          In d’r Roadszaal van ós 100-jöarieg jemeendehoes woeët in inne volle zaal d’r Platkrachkonkoers jehaode en ’t sjunne woar: ing vrauw die ezoeë mer mitdóng is mit d’r pries noa heem jange.

 

Kót en jód: ’t plat leëft. An ’t Sjun Lidsjer Koenkoers hant 9 man mitjedoa en in d’r oavendprojram hant de lu óp en um de terasse van d’r Maat kanne jenisse van de Zone van Carboon, ’t Jód Tsimmer, Weerwaas en d’r Jack Vinders.

 

Iech dink dat vier ’t richtieje weer vuur ezoeë evenement hauwe. Went ’t tse sjun is, wille de lu óp de terasse zitse en junt ze nit noa binne, mar noen woar alles ram vol. Óch mós de orjaniezatsiejoeën ummer zukke noa inne balans tusje d’r Maat en de sjtroase in de sjtad. De kombienatsiejoeën mit d’r koofzóndieg is óch ing jouw zaach, den doadurch weëd ’t jraad jet mieë inne jemuutliejere zóndieg wie angesjters. En dan sjtees te mondiegmörje óp en lees te d’r kop in de tsiedónk van ‘t LD: “Het is genieten rond de leegte”. Deë leve joernalist hat ’t sjiengbaar nit jód bejrèfe: ‘t jeet drum dat d’r Maat nit al tse jemuutlieg weëd óp zoene daag, den de lu mósse hoopzechlieg noa binne joa en jenisse van de tekste van de sjrievere en de klanke van de zingere en moeziekante.

 

Nui wöad vuur d’r dieksiejoneer lieëvert deë daag natuurlieg óch óp. Wat tse zage va “Kirchroa Jeet Plat” of “platkrachkonkoers” of “Wieëtsjaf- en Terraskoeltoer” en natuurlieg jieëft e zoene daag de lu e sjtuk nostaljie mit, zicher went d’r Jack Vinders d’r daag aafsjlist mit ’t lidsje van d’r Nico Ploem: “Doezend träöte en viejoeële”. Óp deë moment merks te dat Kirchroa alwerm ins inne daag lank d’r himmel óppen eëd woar!

Dis kier: d’r John Vandeberg, Kirchroa

dieksiejoneer@gmail.com

 
’T DUUTSJ ÓP

Al ummer vroage de lu woarum dat vier nit mit ós bucher noa ’t Duutsj junt. Mar ós bucher zunt doch jraad werm jet angesj dan wie de Regionalliteratur van NordRhein Westfalen. Dat is nit sjlim, mar doa mós me ziech bij neer legke.

Mar sjpatsere dat dunt ze doa sjreklieg jeer en óch sjpatseerbucher zouwe ’t wal ins jód kanne doeë. Went vier ze mar ins in ’t Duutsj kuete oesbringe. Dat is dan noen passeerd. Die Rur von der Quelle bis zur Mündung sjteet noen óp d’r pónkt u moes tse kómme.

D’r Olaf Op den Kamp, zieng vrauw Lisa en dem zieng vrundin ’t Nathalie hant ziech alle muite jedoa um de Hollendsje teks noa ’t Duutsj uvver tse bringen en dat is ze óch nog i rekoortsiet ram jóf jefloepd. Vanaaf nieëkste wèch is ’t bóch dan óch al in de Mayersche tse jelde.

En noen mar hoffe dat alle lu oes de Eifel mit wille wirke.

Kirchroa, d’r Paul

 
KIRCHROA JEET PLAT
Me huet links en reëts dat jing subsidies mieë tse krieje zunt en vuur ee jroeës deel is dat óch woar. En went ’t al jet jieët dan is ’t winniejer dan wie van tse vure. En óch dat is zoeë.
Mar jeluklieg lieët de jemeende Kirchroa ziech nit lómpe.
Óp 22 tseptember jeet neemlieg Kirchroa jeet plat werm durch. Óp alle plaadzje woa ’t mar meujelieg is kunt inne projram mit sjrievere, cabaretiers, moeziekere en óch toneelsjpilleredie ziech doa presentere.
Jónk en aod, va Kirchroa en van boese Kirchroa, van jeweune man bis burjemeester, alles deet mit en dat is klasse.
Hoffentlieg zient vier ós doa óch, urjens van 14.00 oer bij 22.00 oer.
Wie is ’t meujelieg.
Kirchroa, Paul Weële
 
WMC

D’r konkoer i Kirchroa is ee fes dat al mieë wie zessieg joar i Kirchroa weëd jehaode. Ummer hant lu oes Kirchroa ziech döks jans vrijwillig d’rvuur i-jezatse. Ummer hat ’t jód jelofe.

Mar de lu oes Kirchroa hant mieë versjtees te miech krèje van de welt en alles wat ziech doa in aafsjpilt. De veraine oes ’t wie boeselank hant dat jeluklieg óch. Dat betseechent evver tsejeliechertsiet dat de lu oes Kirchroa nit ummer mieë mit hats en zieël d’rbij betrókke weëde en zunt en óch dat de veraine van boese aaf óch dök mieë versjtank van dinger hant wie de lu oes Kirchroa. Dat heesjt: ’t WMC is ee bies-je an ’t aafzakke in ’t imago.

Doa junt óch jet dinger verkieëd, mar dat zal besjtimd in anger joare óch d’r val zen jeweë. Iech dink dat me ziech mós bezinne óp wat ’t WMC noe ejelieg deep in ’t hats is: inne moeziekkonkoer vuur bloasmoeziek mit inne janse sjpassieje projram rónkserum én mit vöal betrókkeheet van de Kirchröadsjere.

En van doa oes de nieëkste kier werm jeweun van noel aavange.

Paul Weële, Kirchroa

 
PSEUDONIEM

Ejelieg is ’t wirke mit ee pseudoniem nit net. Went inne jet meent en ziech jet meent, dan mós e vuur zieng menoeng reët oes kanne kómme. Dan zouw me jinne floep mósse han um ziech tse tseje. Mar in d’r val van d’r Joep Kirchroa kan iech miech doa wal jet bij vuursjtelle.

Wents te jiddere daag ee jediechs-je sjriefs en döks naam en bijnaam neums van de lu, insjtelloenge en veraine die in ing kling plaatsj tse vinge zunt, dan maat me óch wal ins koa jezichter en hu tser daags zient vier döks jenóg dat dat sjlim kan ende.

Evvel doa woar ’t d’r Joep Kirchroa nit vuur tse doeë. Heë wool de fiejoer óp d’r Maat ing sjtem jeëve woa in ’t vólk va Kirchroa ziech kan herkenne. Heë wool vanaaf d’r zokkel commentaar jeëve óp wat ziech in ós pleëtsj-je aafsjpilt en doarum haode vier in iere dat d’r Joep d’r Joep is.

Weë wilt, kan ‘m jiddere daag vinge óp zie Fb: Joep Kirchroa

Paul Weële, Kirchroa

 
NAAS BLOUWE

Jister bij Pauw & Witteman versjrók iech miech ee bies-je. Doa zoos d’r dierektuur van de Shell um oes tse legke of zie bedrief an illegaal zaache hauw mitjedoa. Deë wool doa evver nuus uvver zage en doe kroog d’r Cornald ’t woad uvver ’t songfestival. Dat jong wal tsing minute durch uvver wie sjun, wie jód en wiechtieg ’t wal nit woar dat ’t Anouk mit zie meusjelidje ee sjtepje wieër woar kómme.

En iech ving ’t ee sjun lidje en joa, iech ving de moeziek wiechtieg, mar jonge jong, los ós de leëvenswiechtieje dinger waal vuuróp sjtelle en dan dink iech doch dat ’t wiechtiejer is dat die va Shell nit nog mieë sjaa an de welt bringe. Den me kriet doch óch nit jiddere daag deë dierektuur in bild um vroage tse beantwoade.

Vier kanne doch nit blieve doeë alsof de naas ós blouwt.

Kirchroa, Paul Weële

 
 
HOES VAN DE KOENSTE

I Remung is inne tsoat maat. Doa hant alle amateur- en prfessionele veraine die jet mit koens dunt i Limburg ee kantoer. Doa kómme ze ee paar moal ’t joar bijenee en bedinke wat hön tsezame sjterker kan maache. Deë maat weëd ’t Hoes van de Koenste jeneumd. Van lieteratoer bis trommel- faifekorps, van harmonie bis Verian vuur Kruutser en Kapelle, van Natoer bis Mölleverain en joa, doa huet óch ’t plat bij.

D’r dierketuur doavan woar d’r Leo Benders en deë is jister mit pentsiejoeën jange. In d’r sjouwburg in Zitterd koam alles wat faan en naam hauw en loos ziech blikke, óch de media. Vöal dans, moeziek, jediechte en jet loesteieje vuurdreëg. D’r nuie dierektuur is d’r Pé Diederen, d’r vruiere wethouder va koeltoer i Heële.

Went heë ’t winniegstens ezoeë jód deet wie d’r Leo Benders, dan kanne de amateurkoensre ziech óp nui sjun joare vräue. Help ’t ós hoffe! Iech wunsj hem vöal wiesheet en erfolg!

Kirchroa, Paul Weële

 
VRUGJOAR
Doa likt nog sjnei langs d’r wèg, mar doch: de zon sjiengt alsof ’t vrugjoar is en dan wille vier óch mar jeweun doeë alsof. Iehc bin óngerweëgs, bin vöal an duur en jeleuf ’t of nit: va jister han iech jet kluur uvverjehaode. ’t Oavends vólt iech d’r brank in ’t jezich. Of wie inne angere zaat: ’t zal wal d’r vieze wink jeweë zieë.
In de bucherjesjefter hant ze jraad de boekenweek jehad en de mieëtste woare nit óntsevreie uvver die wèg. ’t Is ummer jód went sjrievere en hön jesjiechtens ins d’r volle andach krient.
Vier hant vurrrieje wèg ’t bóch Sterrenmoord oes-joave. Ee jewaltieg bóch, dat mós iech zage en ’t is óch sjun dat doavuur vöal belangstelloeng woar, Zoeng hónged man hauwe ziech noa Mastrich bekwieëmd.
Mit Toneelgroep Blik, die d’r proloog óp wirklieg klasse maneer sjpillet en natuurlieg mit d’r sjriever zelver d’r Govert derix, deë jraad ing wèch doavuur bij TVL vuur ’t ieëtsj loos hure dat e óch wirklieg plat kan kalle.
’t Jeet berjóp zing iech óp www.paulweelen.nlen los ós doa noen mar jeweun óp rechene.
Kirchroa, Paul Weële
 
 
DIEKSIEJONEER
I Kirchroa zunt vier an jang mit ing nui verziejoeën van d’r dieksiejoneer. Doa zunt jet vuursjleëg jemaad en al jet verzammeloenge jeweë en mit inne man of vunf (óch ing vrauw) beuje vier ós uvver vuursjteller, aazets, wöad, oes-sjproach, jrammatica en wat allemoal nit um d’r dieksiejoneer werm ee bies-je mieë in d’r andach en moderniteet tse krieje.
Vier zunt ’t al ins óneens uvver besjtimde zaache, mar in de rejel kanne vier ós jód versjtoa en jeet ’t allemoal in tsemlieje harmonie.
Vier junt noen an d’r sjlaag um letter vuur letter en woad vuur woad en zats vuur zats d’r dieksiejoneer tse maache. Jeluklieg hant vier al ee kastieël um óp tse bouwe en broeche vier alling mar hei en doa jet van de daachpanne tse vernuiere. Joa, vier zalle óch wal ee tsimmersje umbouwe en weë wees ee kling tuursje bijbouwe. Mar an ziech weëd d’r nuie dieksiejoneer werm ee fain kastieëlsje, een richtieg monument vuur ós Kirchröadsjer sjproach!
Kirchroa, d’r Paul Weële
 
OES-JEËVER

Vuurdat-s te ’t wits has te krach. In dis welt van crisis en probleme zient de lu nog mar ing meujeliegheet: mieë probleme maache. Projecte ópzetse, plane maache, bucher oesdinke en zoeë wieër is ee dink, ze evver oesveure ing jans anger zaach. Den dan jeet ’t óch um jeld en aazieë en wille inne hoof lu jet d’rmit tse maache han.

Iech han ing vroag an sjrievere: sjrief. En los inne oes-jeëver bucher oes-jeëve. Bemui diech mit wat drín sjteet en nit mit wat drum sjteet, dink iech mar ummer. En joa, vier leëve in ing tsiet woa in ’t ummer meujelieghete jieët zelver an d’r sjlaag tse joa en misjien jet mieë tse verdene, mar dink ins an alle tsiet, muite en kraf die-ts te doa in móts sjtaeche! Die tsiet, muite en kraf hauwts te kanne jebroeche um jet nuits tse bedinke, ee jediech, ee lidje of inne roman. Wat dees te levver? En dan nog jet: inne oes-jeëver mós ja óch urjens van leëve.

Paul Weële, Kirchroa

 
JOARSAAVANK

Vier krient van jans kótbij mit wie d’r crisis drinhuit: lu verluze hön werk en de zicherheet die ze hauwe uvver jeld, hoes en zoejaar famillieë en dat deet pieng. Vier helpe woar vier kanne, mar doa is ezoeë vöal jaresnit wat vier kanne doeë. Werk vinge wents te 57 bis, of 45, of alling nog mar 40, dat is ee jroeës probleem. En doa vingt óch jinne mieë ee eje jesjef aa went e bauw 60 is.

Mar misjien zitst nuus angesj dróp. Iech wunsj uuch in jidder jeval werk, zicherheet en vuural jans vöal jeluk en hof dat ’t joar 2013 dat óch vuur ós jeet bringe.

Paul Weële, Kirchroa

 
SJLOES

Dat engs november alwerm d’r sjloes van ’t joar betseechent hauw iech nit ezoeë jedaad. Mar de mieëtste lu sjlisse al vrug in d’r detsember de bucher en dan kunt nuus mieë d’rbij en nuus mieë droes.

Jammer jenóg hult ’t leëve zoeë in d’r duuster óch ee bies-je oesverkoof. D’r inne noa d’r angere bekankde kiept um: krank, krenklieg of zoejaar doeëd. Dat is nit sjun en mit al die drukde hat me wal ins ’t jeveul dat die l unit d’r andach krient die ze verdene. En tsiet um dat jód in tse hoale, weë hat dat al.

Jeluklieg klaagt nit jidderinne mieë sjtee en bee al hant vöal lu ’t mit d’r crisis óch lestieg en wisse nit mieë jenauw wat ze mósse aavange.

Jeweun wieër, ’t zitst nuus angesj dróp.

Alvas inne sjunne tsinterkloas,

D’r Paul Weële, Kirchroa

 
Enderoenge

Alles endert ziech. Lanksaam mar zicher. En wents te dan zoe inne bis deë mar lestieg an enderoenge kan jeweëne, dan has te ’t tsemlieg sjwoar. An de anger zie is ’t ummer jemekliejer um ’t langs diech tse losse joa. Tsoem baisjpiel: dat janse elektroniesje jewalt. Jewis: inne website, tiepe mit d’r computer, ee bies-je sjpieële mit d’r laptop en d’r i-pad. Mar al dat app jedeuns, iech wees nit ins wat ’t betseechent. Ze vertselle miech van alles en iech dink: ’t zal wal.

Zoeë woare vier óp inne zamsdiegoavend bij ing famillieë óp bezuk. De jroeëse lu zoze bijenee óp ’t banksjtel, de jong lu bijenee vuur d’r tillevies. En al kiekete ze noa wirklieje ziems en breuzel, ze kiekete nit noa inne computer, al sjtong dat dink waal aa en woeët bij vroage wie: kens te dem en dem nit, dan kiek ins effe, flot aajeklietsjd. En de kinger van 12 en 16 woeëte óch nit jiddes moments jebeld, jemaild of je-smsm’t. Jinne hauw ’t nuedieg.

Miene pap is 80 en vingt ’t wirklieg sjaad dat e nit mieë mitkunt. Iech kan ‘m dök jenóg zage: doa jeet diech nuus wiechtiejes langs de naas. Jeweun reët óp blieve en die leëve leëve.

Kirchroa, Paul Weële

 
AASJAF VAN EE BÓCH

Went ’t werm zoeë teëje ’t eng van ’t joar aajeet, veult me mit ’t valle van de blaar de sjpannoeng sjtieje. Zouwe vier alles óp tsiet veëdieg krieje, zalle de bucher in d’r jesjmak valle, krient vier inne jouwe of ing sjleëte wainachte?

En doch en doch, vier hant alles noen al zoeë dök mitjemaad dat me ónjeveer wees wat óp inne aafkunt. Vöal werk, vöal muite en óch en vuural: vöal plezeer. D’r LiLiLi-daag sjteet jans óp de poeëte, de letste zaache weëde jerejeld, de prezentastiejoeëne van de nui bucher sjtunt jeplaand, dis joar hat zoejaar d’r joeverneur ziech aajemeld u mee als ieësjte in amfank tse kómme neëme.

Nae, dan hant vier ’t nit sjleët aasjtoa.

Wiechtigste vroag evver noen is: hant de lu jeliech nog jeld uvver vuur d’r aasjaf van ee bóch?

Kirchroa, Paul Weële

 
LiLiLi-daag

Noen weëd ’t lanksaam mar zicher sjpannend. Tswai LiLiLi-daag, tswai bucher, hóngede artieste en sjrievere, väol lu die mitdinke, mitkalle, mitkroame etc etc. En dan jeet Limburgs Preuve nit durch, wail tse winnieg lu ziech hauw aajemeld.

Vier wirke ós kapot en vier zunt óch de jöngste nit mieë. D’r sjwees sjtees ós aaf en tsouw óp de sjtiern en an richtieg noadinke kómme vier koalieg nog tsouw. Los ós mar ’t betste d’rvan hoffe.

Jister al de reklaam ópjenoame mit ’t Annie Schreuders-Derks en vier dinke dat die herkenbare, sjwoengvolle sjtem wal werm jet lu noa Valkeberg en noa Heële jeet trekke.

Alvas vöal sjpas.

Weë ziech wilt aafmelde vuur d’r sjpatseerjank mit jediechte durch Valkeberg...

Weë ziech wilt aamelde vuur de Poëzieroute Heële…

Weë ziech wilt aamelde vuur ’t sjtuk Aafscheid van Idderein van Frans Pollux

Alles via paul@uitgeverijtic.nl

 
Pieng dele

Wie pienglieg ing krankheet kan zieë han iech de aafjelofe monde zelver óngervónge. Iech han jet óp ing plaatsj woa jinne jet wil han, iech óch nit. ’t Deet pieng en ’t is lestieg, jiddere daag ópnui.

Mar almelieg verlis iech óch ’t jedóld d’rmit en óch de sjemde um druvver tse kalle. Iech han pieng an vót. Iech weëd jehólpe en lanksaam, jans lanksaam weëd ’t besser. En dan merk iech óch dat anger lu ziech ieëder oes-sjpraeche uvver hön zieng krankhete. En dan sjrek iech ópnui uvver wievöal lu krank zunt en wat vuur sjreklieje krankhete ze hant. Vier toesje noen de pienglieghete oes en bedoere ós jeegkenzaitieg jet. Nit dat ’t hulpt. De piele helpe, ’t kalle nit.

Kirchroa, Paul Weële

 
Krank
De lu weëde vöal krank en óch nog ummer sjlimmer. Iech han zelver óch las d’rvan. Doch ee bies-je jeveul van ierlieg zalle vier alles dele, en alzo han iech óch jet. Mar iech houw miech d’rdurch. Jroeëse jong, jing troane, uur kent ’t wal. ’t Deet miech leed mar mieë jon iech hei nit vertselle.
’t Likt natuurlieg an ózze leëftsiet: jet auwer, jet kranker of in jidder jeval dökker. Doa hat mieng mam jing las van. Ze weëd binnekóts 80. Wie is ’t meujelieg zouw me zage. Ze hat jewis óch ’t ee en ’t angert, mar die lieët ziech nit d’rvan weerhaode um jeweun ’t dorp in tse joa en tse doeë wat ze wil. Miene pap neumt heur ummer ‘leufesje’ en dat is ee jans apaat woad. Ing die ummer lofe jeet. Jenauw richtieg.
Mit pieng an de kneie, an de hufte en jetweeswie döks an d’r kop, ing leufesje bliet ze, va 80 joar. Sjun doch.
Paul Weële, Kirchroa

 

 
   
 
   
 
   
©2009 Uitgeverij TIC